Aydınlık Avrupa

AYDINLIK'TA BUGÜN

Günün Karikatürü

01karikatur 22

Reklam

ukanalgif

 

 

abone12

 

Bilim ve Ütopya Haziran 2015

Bilimveutopya haziran sayisi 2015

 

Teori Haziran 2015 

Teori Haziran sayisi 2015   

 

Türk Kitap Dünyası

Sipariş için Resime Tıklayın

 logo87

Dünya

Olası bölünme bütün bölgeyi etkiler

iran

Suriye konusunda çözüm için bölge ülkelerinin birleşmesi gerektiğini ifade eden Vakshsiteh, bölge üzerinde uygulanmak istenen planlara İran’ın da Türkiye’nin de izin vermeyeceğini vurguladı
Yakup Aslan
Suriye’de kalıcı bir çözüme ulaşmak için Tahran-Moskova hattı hareketli bir dönem yaşıyor. Suriyeli yetkililer bu çözüm planı çerçevesinde Rusya, İran, Suudi Arabistan ve Katar’da gerçekleşen toplantılarda Suriye muhalefetiyle bir araya geliyor. İran ve Batı arasında gerçekleşen nükleer anlaşma sonrası hereketlenen süreçte Türkiye’nin yeri tartışılırken, ağustos ayında zirveye ulaşan trafik İran’da nasıl yorumlanıyor?
Kadrolarını İran ve Rusya ilişkilerinde etkin diplomatların oluşturduğu, İran Avrasya Çalışmaları Enstitüsü’nün yayın organı IRAS’ın Genel Yayın Yönetmeni Ahmad Vakshsiteh, bölgedeki son gelişmelere ilişkin olarak, Aydınlık’ın sorularını yanıtladı. 
 
l Suriye’de çözüme ilişkin Moskova ve Tahran’da trafik yoğunlaştı. Uluslararası basın yayın organlarında Rusya ve İran’ın, Esadlı ya da Esadsız bir çözüme ulaşacağı yönünde haberler dikkat çekiyor, Rusya’daki gelişmeleri İran’da sıkı takip eden isimlerden birisiniz. Tahran ve Moskova nasıl bir çözüm planını devreye sokacak?
Kesin olarak çözüm planının Esadlı yada Esadsız olduğunu söylenemez çünkü İran’ın sunduğu çözüm Suriye’de her kesimin temsil edildiği geniş katılımlı bir milli birlik hükümeti. Yeniden seçim yapılması konuşuluyor ancak öncelikle ateşkesin sağlanması gerekliliği söz konusu... Bu ateşkes sağlandıktan sonra Milli Birlik Hükümeti kurulmalı ve onun sonrasında da devlet başkanlığı seçimi yapılmalı. 
 
 
Bu da doğal olarak taraflar ateşkesi kabul ettiği zaman uygulanabilir. 
İran ve Rusya, Suriye Devlet Başkanı sayın Beşar Esad olsun ya da olmasın demekten ziyade bu kararı Suriye halkının vermesi gereken bir karar olarak görmekte. Dış müdahale olmadan yapılacak bir seçimle bu kesinlikle çözüme ulaşacak bir plandır. 
 
 
İKİNCİ BİR İSRAİL KURULAMAZ
 
 
l Suriye’nin kuzeyinde kurulacak bir Kürt devleti ile bir koridor oluşturularak ikinci İsrail’in bölgeye konuşlanması riski var ve olgular bunun emperyal güçler tarafından da desteklendiğini gösteriyor. İran’dan bakılınca bu mümkün görünüyor mu?
Türkiye ve Suriye’ye rağmen bu plan dahilinde İsrail gibi bir ülkenin kurulabileceğini düşünmüyorum. Çünkü şimdi devletler istikrar peşindeler ve bölgede bir yeni devletin kurulmasına hem Suriye hem Türkiye müsade etmeyecek, sessiz kalmayacaktır.
 
 
Dünyadaki herhangi bir devletin bir bölgesinin bölünmesi ve ayrılmak istemesi savaşları doğurur . Biz yaklaşık iki yıl önce bunu Ukrayna’da da gördük. Bölünme talepleri uluslarası düzenin teamüllerine ve hukukuna kesinlikle uygun değil. 
Ben Kürtlerin Türkiye’de veya Suriye’de buna benzer bir süreç başlatabileceklerini ve iki ülkenin de onlara engel olmayacağı bir senaryo düşünmüyorum. Hatta bölge ülkeleri de komşularının bölünmesine itiraz etmeyip sessiz kalmayacaktır çünkü bölgede olası bir bölünme bütün bölgeyi etkiler. 
 
 
l Bölge ülkeleri ve ABD, Suriye’de çözüme ilişkin kesin bir sonuca hangi çerçevede ulaşabilir?
Dünya şimdi postmodern bir dönemde ve hiçbir şey kesin değil. Ne İran kesin olarak konuşabilir ne Amerika. Biz P5+1 müzakerelerinde bile kesin konuşulamadığını gördük.
 
 
Suriye konusunda da önemli olan Suriye halkının ne dediğidir. İran hiç bir zaman Suriye’de doğrudan bir müdahalede bulunmayı istemedi ve Suriye halkının ne dediğinin öncelikli olacağına inandı. 
 
 
Türkiye de aynı bakışa sahip olmalı. Şimdi başlayan süreç ve İran’ın nükleer müzakereler sonrası bölgede başlatılan sureçte de biz bunu görüyoruz ki, hiç birşey kesin değil. Türkiye de eğer bu bakışla yani “Suriye’de çözüm sadece Suriye halkı ile olur” bakış açısıyla adım atarsa hem buhran bitecek hem de doğal olarak olumlu işbirlikleri ortaya çıkacaktır. Hem bölgedeki hem de Suriye’deki kriz ancak bu şekilde çözülebilir, tabii Suudi Arabistan da çözüm için aynı şekilde adım atmalıdır.
 
 
Ülkeler eğer sadece yüzde 100 kendi çıkarlarını düşünecek olurlarsa ortak bir müzakere ortamı oluşmayacaktır ve sonucada varılamayacaktır. Türkiye ile ilgili ciddi ithamlar olan makaleler okuyoruz. Buradaki iddialar, sayın Erdoğan’ın “Yeni Osmanlı” kurma peşinde olduğuna yönelik... Biz bu iddiaları bir kenara koyarsak ve gerçekçi bir bakış açısı ile yaklaşırsak bu bu yazılıp çizilenlerin iddia dışına çıkamayacağını görürüz, çünkü bunu hem teyit edemiyoruz hem de gerçekleşmesinin elle tutulur yanı yok. 
 
 
Buhrandan tek çıkış yolu Türkiye, İran ve diğer bölge ülkelerinin Suriye meselesine daha gerçekçi bakması ve önceliği Suriye halkına vermesidir. Bu hem Suriye sorununu bitirir hem de bölgesel işbirliği projeleri somut olarak hayata geçirilebilir.
 
 
RUSYA’NIN ÇABALARI ÖNEMLİ
 
 
l Son günlerde Suriye’de kurulacak geçiş hükümeti başbakanlığı için SUK (Suriye Ulusal Koalisyonu) eski lideri Muaz El Hatip’in adı geçiyor ve bu isim Rusya aracılığı ile Suriye hükümeti yetkilileriyle biraraya geliyor. Tahran ve Moskova’nın olası bir geçiş hükümeti liderli- ği için mutabık kaldığı bir isim var mı? 
 
 
Muaz El Hatip ve diğer muhalif liderlerin Rusya’ya yaptıkları ziyaretle ilgili net olan şudur: Ruslar bölgedeki müzakerelerin merkezinde olmak istiyorlar ve barışı sağlama çabasındalar...
 
Bunun için de farklı gruplarla bir araya geliyorlar. Rusya, Muaz El Hatip ve arkadaşlarıyla önce Moskova’da, ardından Katar’ın başkenti Doha’da 2 kez bir araya geldi. Suudi Arabistan, Amerika ve Rusya Dışişleri Bakanları Doha’da Suriye’de çözüm için bir araya geldiler. Suriye Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Velid Muallim İran’da bazı liderlerle bir dizi görüşme yaptı. Rusya’nın Orta Doğu Özel Temsilcisi ve Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Bogdanov da Tahran’a gelerek Muallim’in yürüttüğü istişarelere katıldı.
 
 
Muaz El Hatip’in hangi makamda olacağını veya hangi makamı alacağını kesin olarak söylemek mümkün değil ancak bu görüşmeler çözümün doğal seyri olarak değerlendirilmeli.
Rusya’nın Suriye meselesinde çabaları görmezden gelinmemeli. Son 2 ayda Suudi Arabistan yöneticilerinin Rusya ile yaptığı görüşmeler, Moskova ve Riyad arasındaki temaslar gözden kaçmamalı. Hatta Rusya’nın bazı Suriyeli yetkililerin de Suudi Arabistan’a gitmesini sağladığını biliyoruz.
 
 
Barış sağlanabilmesi için farklı grupların oturup konuşması gerekiyor. Muaz El Hatip ve diğer Suriyeli muhalif liderlerin Rusya’da yaptığı temas ve müzakereleri de bu çerçevede değerlendirilmeli ama şunu unutmamamız gerekiyor ki, ilk önce ateşkes sağlanmalı, muhalif gruplar ateşkesi ve ateşkesin şartlarını kabul etmeli ve ondan sonra geçiş hükümeti ile bir referandum yapılmalı. Bu referandum da hukuki normlar içerisinde gerçekleştirilmeli.
 
 
Suriye’de herhangi bir grubun yaptığı bir müzakere sonucunda bir makam alabileceği düşünülmemeli. Suriye devletinin böyle bir şeye izin vereceğini de düşünmüyorum. Ben muhaliflerle yapılan görüşmelerin içeriğinde bir mevki pazarlığı bulunmadığı kanaatindeyim.
 
 
l Türkiye’nin dış politikasını belirleyen AKP Hükümeti’nin Suriye politikasını değiştirmesi sizce bölgede hangi sonuçları doğurur?
 
 
Türkiye bölgedeki en etkili ülkelerden birisi... Gerçekçi bir politika izlerse son derece olumlu etkileri olacaktır. Ama üreteceği yeni dış politika, daha önce Suriye, Irak ve Mısır konularında izlediği politikalar ekseninde olmamalıdır, yani karşılıklı müzakere kapsamında işbirlikleri uygulanmalı ve bölgesel birlik içinde şekillenmelidir. 
 
 
İran ve Türkiye iki komşu ülkedir, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin de dış siyasetinde önceliği komşulardır ve bunu da her fırsatta dile getirmektedir. İran ve P5+1 arasında mutabakatı ardından ilk aradığı ülkelerden biri Türkiye’dir. Nükleer müzakereler sonrası varılan müzakerelerde de gördük ki Cevad Zarif’in ilk ziyaretleri yine bölge ülkelerine oldu. Bu bakımdan bölge işbirliğine hazır ve bu fırsat değerlendirilmeli. 
 
 
 
 
 

Visit the new site http://lbetting.co.uk/ for a ladbrokes review.